Asystencja osobista w Senacie: komisja wróci do ustawy 13 października

Senacka Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej nie zakończyła 8 października prac nad ustawą o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Kolejne posiedzenie zapowiedziano na 13 października 2026 roku. Ustawa ma stworzyć powszechny system wsparcia w codziennym życiu, ale nie jest jeszcze podstawą do korzystania z nowych usług. Dla zainteresowanych ważne są zarówno dalsze głosowania, jak i przewidziany czas przygotowania całego systemu.

Asystencja ma wspierać własne decyzje

Asystencja osobista oznacza pomoc dostosowaną do potrzeb konkretnej osoby. Według opisu ustawy może dotyczyć czynności samoobsługowych, przemieszczania się, prowadzenia domu, spraw urzędowych, nauki, pracy oraz udziału w życiu społecznym. Chodzi o umożliwienie samodzielnego wyboru codziennych aktywności, również wtedy, gdy wykonanie części czynności wymaga pomocy drugiego człowieka.

Dlatego ocena takiej usługi nie powinna kończyć się na liczbie wykonanych godzin. Ważne jest także to, czy pomoc można uzyskać o potrzebnej porze i w miejscu, w którym odbywa się wybrana aktywność. Ten sam wymiar godzin może mieć różną użyteczność dla osoby dojeżdżającej do pracy i dla kogoś, kto potrzebuje wsparcia przede wszystkim w domu. To kontekst praktyczny, a nie nowy warunek dopisany przez redakcję do ustawy.

Droga od Sejmu do październikowej komisji

Sejm uchwalił ustawę 18 września 2026 roku. Według strony Senatu dokument przekazano do drugiej izby 22 września, a tego samego dnia skierowano do właściwej komisji. Termin rozpatrzenia przez Senat upływa 22 października. Sprawa jest oznaczona drukiem senackim 832 i znalazła się w materiałach planowanego posiedzenia izby 13 i 14 października.

Informacja o niezakończonych pracach komisji ma istotne znaczenie. Nie można zastąpić jej twierdzeniem, że Senat przyjął już ustawę albo że jej tekst jest ostateczny. Izba może jeszcze podjąć decyzję wpływającą na dalszy przebieg procedury. W chwili przygotowania materiału dostępna dokumentacja zapowiada kolejne posiedzenie komisji 13 października o godzinie 8.00.

Prace łączą rozwiązania z projektów prezydenckiego, rządowego i poselskiego. Strona Senatu wskazuje osoby upoważnione do przedstawiania stanowisk poszczególnych wnioskodawców. Ten rodowód pokazuje, że system asystencji był przedmiotem kilku inicjatyw, ale nie rozstrzyga, jakie poprawki zostaną ostatecznie zaakceptowane. Czytelnik powinien śledzić tekst uchwalony, a następnie ogłoszony, nie jedną z wcześniejszych wersji.

Godziny wsparcia i wybór realizatora

Ministerstwo Rodziny opisuje rozwiązanie przyjęte przez Sejm jako usługę dostępną w każdym powiecie. Dla pełnoletnich osób przewiduje docelowo do 240 godzin miesięcznie, zależnie od poziomu potrzeby wsparcia określonego w decyzji. Sformułowanie „do” oznacza maksymalny wymiar w opisywanym modelu, a nie jednakowe świadczenie dla wszystkich zainteresowanych.

Według resortu prawo do usługi miałoby być ustalane na okres od roku do pięciu lat. Osoba korzystająca ze wsparcia mogłaby wybierać asystenta oraz ścieżkę realizacji: przez samorząd powiatowy lub organizację pozarządową. Ostateczne zastosowanie tych zasad będzie zależało od ukończenia procedury i przygotowania instytucji odpowiedzialnych za wykonywanie ustawy.

Ministerstwo wymienia również możliwość prostych czynności medyczno-pielęgnacyjnych po odpowiednim instruktażu. Nie oznacza to zastąpienia całej opieki medycznej przez asystenta ani uprawnienia do dowolnych zabiegów. Zakres czynności i wymagane przygotowanie trzeba będzie odczytywać z końcowych przepisów oraz właściwych zasad realizacji usługi. Informacja o tym elemencie nie daje podstaw do samodzielnego rozszerzania jego znaczenia.

Kiedy będzie można wystąpić o usługę?

W opisie MRPiPS wnioskowanie o ustalenie prawa do asystencji zaczyna się po 12 miesiącach od ogłoszenia ustawy, a świadczenie usług po 16 miesiącach. Nie należy liczyć tych okresów od sejmowego głosowania z 18 września. Punktem wyjścia ma być ogłoszenie ustawy, które następuje dopiero po zakończeniu wymaganych etapów procedury.

Rozłożenie wdrożenia w czasie ma pozwolić przygotować samorządy i kadrę. Dla rodzin oczekujących pomocy oznacza to konieczność odróżnienia przyszłego systemu od obecnych programów i lokalnych usług. Samo uchwalenie dokumentu przez Sejm nie przyznaje jeszcze konkretnej osobie dodatkowych godzin. Nie powinno też być powodem do rezygnowania z istniejącego wsparcia na podstawie założenia, że nowe już działa.

Co pozostaje otwarte dla osób oczekujących pomocy?

Resort szacuje, że nowe regulacje mają wpłynąć na życie około 100 tys. osób z niepełnosprawnościami i około pół miliona członków ich rodzin. Są to przewidywania dotyczące przyszłego systemu, nie bilans osób, które już otrzymały usługę. Ocena dostępności będzie wymagała późniejszych danych o decyzjach, czasie oczekiwania i wykonanych świadczeniach w poszczególnych powiatach.

Stan wiedzy na 11 października 2026 roku potwierdza sejmowe uchwalenie ustawy oraz trwające prace Senatu. Najbliższą nową informacją będzie wynik posiedzenia komisji, a następnie decyzja izby. Przed podaniem konkretnej daty uruchomienia pomocy trzeba ponownie sprawdzić ostateczne brzmienie ustawy, jej ogłoszenie i harmonogram wdrażania. Zainteresowani nie mają dziś podstaw, aby traktować zapowiadany maksymalny wymiar godzin jako przyznane indywidualne uprawnienie.

Samorządy będą potrzebowały informacji o finansowaniu, naborze asystentów i organizacji usług. Uchwalenie reguł jest początkiem przygotowań. Dla korzystającej osoby rozstrzygające będzie to, czy po przyznaniu wsparcia znajdzie dostępnego realizatora, który zapewni pomoc zgodnie z decyzją.

Źródła

Stan wiedzy: 11 października 2026 roku.

• Senat: druk 832, etap prac i termin kolejnego posiedzenia
• MRPiPS: rozwiązania w ustawie przyjętej przez Sejm

Źródła obrazów

Rozłożona pochylnia umożliwiająca wjazd wózka do pociągu; fotografia ilustracyjna dostępności transportu. Autor: Stiopa. Strona pliku w Wikimedia Commons. Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Zmniejszono rozdzielczość do podglądu serwisu; bez kadrowania i retuszu. Fotografia jest udostępniana na wskazanej licencji.