Prokuratura Krajowa skierowała 9 października 2026 roku do Sądu Najwyższego dwa wnioski o zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratorów Beaty Sobieraj-Skoniecznej i Michała Ostrowskiego. Sprawa dotyczy podejrzenia udaremnienia kontroli NIK przez nieudostępnienie faktury za utrzymanie systemu Hermes. To wnioski o uchylenie immunitetów, a nie informacja o skazaniu lub przedstawieniu zarzutów w tym wątku.

Najważniejsze pytanie brzmi, czy dokument opisujący publiczny wydatek można było wyłączyć z kontroli, powołując się na tajemnicę postępowań przygotowawczych. Według prowadzącego śledztwo prokuratora nie było do tego podstaw. Ocena ta będzie przedmiotem procedury przed sądem. W dostępnych materiałach nie ma jeszcze rozstrzygnięcia nowych wniosków.

Faktura za Hermes w centrum postępowania

Komunikat Wydziału Spraw Wewnętrznych PK odnosi się do okresu od 1 do 14 lutego 2023 roku. Śledczy podejrzewają, że dwoje prokuratorów działało wspólnie, doprowadzając do nieudostępnienia kontrolerom faktury i wprowadzenia ich w błąd co do przepisów ograniczających dostęp do dokumentu. Wskazane podstawy prawne to artykuł 231 paragraf 1 Kodeksu karnego oraz artykuł 98 ustawy o NIK.

Według prokuratury faktura dotyczyła wydatków budżetowych na utrzymanie narzędzia informatycznego. Nie była analizą kryminalną sporządzoną na potrzeby konkretnego śledztwa. Właśnie ta różnica stanowi główny element argumentacji PK: ochrona materiałów postępowania nie miała w jej ocenie uzasadniać odmowy pokazania dokumentu finansowego.

Nie oznacza to, że każdy dokument związany z narzędziem wykorzystywanym przez prokuraturę jest jawny dla każdego zainteresowanego. Artykuł opisuje dostęp kontrolerów wykonujących ustawowe zadania. Publiczne udostępnienie faktury i przekazanie jej uprawnionemu organowi kontroli to odrębne kwestie. Komunikat dotyczy drugiej z nich.

Jakie role przypisują śledczy obu prokuratorom

Beata Sobieraj-Skonieczna była w opisywanym czasie zastępcą Prokuratora Krajowego upoważnioną do reprezentowania PK podczas kontroli. Według komunikatu miała zdecydować o nieudostępnieniu faktury. Prowadzący sprawę prokurator ocenia to jako niedopełnienie obowiązków służbowych. Jest to opis podejrzenia uzasadniającego wniosek, który nie zastępuje dowodów ocenionych w procesie.

Michał Ostrowski kierował wtedy Departamentem do Spraw Przestępczości Gospodarczej. Według PK miał sporządzić i skierować pismo zawierające nieprawdziwe stanowisko, że tajemnica postępowań przygotowawczych uniemożliwia udostępnienie faktury. W jego przypadku komunikat opisuje podejrzenie przekroczenia uprawnień. Role te dotyczą funkcji pełnionych w czasie zdarzeń z 2023 roku.

Prokuratura twierdzi, że zgromadzony materiał wskazuje na odstąpienie kontrolerów NIK od zbadania faktury. Wskazuje również na podejrzenie, że odmowa miała ukryć informacje o zakupie i funkcjonowaniu Hermesa, w szczególności o nabyciu systemu bez procedury przetargowej. Ten możliwy motyw należy wyraźnie przypisać śledczym, zamiast przedstawiać jako rozstrzygnięty fakt.

Dlaczego najpierw potrzebna jest decyzja o immunitecie

Komunikat przypomina, że pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej wymaga zezwolenia sądu dyscyplinarnego. PK wskazuje artykuł 135 paragraf 1 Prawa o prokuraturze. Zezwolenie jest potrzebne także do przedstawienia zarzutów. Dlatego skierowanie dokumentów do Sądu Najwyższego stanowi etap poprzedzający możliwe dalsze czynności wobec wskazanych osób.

Wniosek nie jest uchwałą sądu. Nawet uzyskanie zezwolenia nie rozstrzyga o winie: otwiera drogę do prowadzenia postępowania w odpowiednim zakresie. Odpowiedzialność karna wymaga osobnego ustalenia. W relacjach o tej sprawie trzeba zatem sprawdzać, czy opisano złożenie wniosku, decyzję immunitetową, przedstawienie zarzutów czy późniejszy wyrok.

Informację o skierowaniu dwóch wniosków odnotował również Onet. Redakcja opisała sprawę w kontekście wcześniejszych kontrowersji wokół zakupu systemu. Potwierdza to publiczne ogłoszenie nowego kroku procesowego, lecz relacja medialna oparta na komunikacie nie jest niezależnym dowodem popełnienia czynów wskazanych przez prokuraturę.

Co nowy wątek mówi o kontroli wydatków

Spór o fakturę ma znaczenie wykraczające poza jedno oprogramowanie. Publiczny wydatek powinien pozostawiać dokumentację umożliwiającą ocenę sposobu zakupu i późniejszego utrzymania usługi. Gdy organ odmawia dostępu kontrolerom, istotne staje się zarówno uzasadnienie prawne odmowy, jak i jej rzeczywisty skutek dla kontroli.

Jednocześnie nie można z tej sprawy wyprowadzać wniosku o wszystkich sposobach wykorzystania Hermesa. Dzisiejszy komunikat nie zawiera pełnego opisu jego możliwości technicznych ani wyników badania każdej analizy wykonanej z użyciem systemu. Nie pozwala też utożsamiać narzędzia z innym oprogramowaniem tylko na podstawie porównań pojawiających się w debacie politycznej.

Nową informacją jest uruchomienie procedury immunitetowej w konkretnym wątku dotyczącym kontroli z lutego 2023 roku. Dla dalszej oceny potrzebne będą decyzja sądu oraz informacje o kolejnych czynnościach. Sprawdzenie tych dokumentów pozwoli oddzielić rzeczywisty postęp sprawy od kolejnych komentarzy osób uczestniczących w sporze politycznym.

Ograniczenia dostępnego materiału

Potwierdzone jest opublikowanie komunikatu i poinformowanie o wysłaniu wniosków. Treść podejrzeń, opis zachowań oraz możliwy motyw znamy ze stanowiska PK. Nie mamy pełnych akt, treści wszystkich pism z kontroli ani szczegółowych odpowiedzi osób objętych wnioskami. Nie przypisujemy im winy i nie uznajemy skierowania sprawy do sądu za potwierdzenie zarzucanego zamiaru.

Stan wiedzy ustalono 9 października 2026 roku. W wykorzystanych źródłach nie ma decyzji o rozpoznaniu nowych wniosków. Opisane zdarzenia z 2023 roku i dzisiejszy krok procesowy są oddzielnymi momentami tej sprawy.

Źródła

Stan wiedzy: 9 października 2026 roku.

Źródła obrazów

Archiwalne zdjęcie siedziby NIK w Warszawie. Autor: sfu. Wikimedia Commons, Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0. Bez zmian redakcyjnych; fotografia pozostaje dostępna na tej licencji.

Dołącz do dyskusji

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny publicznie. Komentarze pojawiają się automatycznie i są sprawdzane przez filtr antyspamowy.