Wydatki na świadczenia rodzinne wyniosły w 2025 roku około 15 mld zł, o 2,1 proc. więcej niż rok wcześniej. Jednocześnie zmniejszyła się przeciętna miesięczna liczba beneficjentów i wypłat, wynika z raportu GUS opublikowanego 24 września 2026 roku. Bilans obejmuje różne formy wsparcia, ale kwoty z programu Rodzina 800+ i świadczenia wspierającego przedstawia osobno. Nie należy łączyć ich pod jedną nazwą bez wyjaśnienia.
Co mieści się w piętnastu miliardach?
Świadczenia rodzinne w znaczeniu użytym w raporcie obejmują między innymi zasiłki rodzinne, dodatki, świadczenia rodzicielskie oraz świadczenia opiekuńcze. Z tej grupy korzystało miesięcznie średnio 1,2 mln beneficjentów, o 8,5 proc. mniej niż w 2024 roku. Beneficjentami są rodziny pobierające świadczenia na dzieci oraz osoby pełnoletnie uprawnione do wsparcia na siebie.
Miesięcznie wypłacano przeciętnie 2,3 mln świadczeń, o 12,2 proc. mniej niż rok wcześniej. Liczby wypłat i beneficjentów nie są tożsame, ponieważ jedna rodzina lub osoba może korzystać z różnych elementów wsparcia. Nie można również pomnożyć miesięcznej liczby beneficjentów przez dwanaście i nazwać wyniku liczbą różnych rodzin objętych pomocą w całym roku.
Większa kwota przy mniejszej liczbie wypłat może wynikać ze zmiany struktury i wysokości poszczególnych świadczeń. Nie dowodzi sama, że wszyscy odbiorcy otrzymali identyczną podwyżkę lub że wsparcie objęło szerszą populację. Raport pozwala sprawdzić te różnice, zamiast oceniać cały system na podstawie jednej sumy wydatków.
Świadczenia opiekuńcze dominują w tej grupie
Na świadczenia opiekuńcze przeznaczono 13,2 mld zł, czyli 87,8 proc. wydatków na świadczenia rodzinne. GUS zalicza tu świadczenie pielęgnacyjne, zasiłek pielęgnacyjny i specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacany na zasadach przejściowych. Są to świadczenia związane z niepełnosprawnością i opieką. Nie należy utożsamiać ich z zasiłkiem opiekuńczym zastępującym dochód podczas zwolnienia od pracy.
Wydatki na świadczenia pielęgnacyjne wyniosły około 10,8 mld zł. Raport rozróżnia wypłaty na starych zasadach i na zasadach zmienionych od 2024 roku. Zachowane uprawnienia oraz nowe reguły funkcjonowały obok siebie. Nie jest więc prawidłowe opisywanie wszystkich wypłat tak, jakby każdy odbiorca był objęty identycznymi warunkami przyznawania świadczenia.
Zasiłki pielęgnacyjne kosztowały około 2,4 mld zł. Miesięcznie wypłacano je średnio 935 tys. osobom, wobec 965,6 tys. wcześniej. GUS przedstawia również strukturę według wieku. Te dane dotyczą wykonania w roku 2025, a nie automatycznego prawa do wypłaty dla każdej osoby w danej grupie wieku lub z dowolnym orzeczeniem.
Zasiłki rodzinne obejmują mniej rodzin
Na zasiłki rodzinne przeznaczono 833,4 mln zł, o 21,9 proc. mniej niż rok wcześniej. Pobierało je średnio miesięcznie 263 tys. rodzin, o 23 proc. mniej. GUS wiąże spadek liczby świadczeniobiorców z zamrożeniem progów dochodowych przy rosnących wynagrodzeniach, co powodowało przekraczanie kryterium przez większą liczbę rodzin. Jest to wyjaśnienie urzędu zawarte w raporcie.
Na zasiłki wypłacane na dzieci poniżej 18 lat przypadało wsparcie obejmujące 8,7 proc. dzieci w tym wieku, o 2,2 punktu procentowego mniej niż wcześniej. Najwyższy udział wystąpił w warmińsko-mazurskim, 12,3 proc., a najniższy w dolnośląskim i śląskim, po 6,2 proc. Udział w programie nie jest jednak prostym wskaźnikiem ubóstwa wszystkich dzieci.
Świadczenia rodzicielskie kosztowały 431,5 mln zł i były wypłacane przeciętnie miesięcznie 39 tys. osób. Liczba jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka wyniosła 61,4 tys. W obu przypadkach raport odnotowuje spadki. Liczba wypłaconych zapomóg nie jest liczbą wszystkich urodzeń, ponieważ świadczenie ma własne zasady przyznawania.
Osobne budżety: 800+, wsparcie dorosłych i opieka nad małymi dziećmi
Na świadczenie wychowawcze Rodzina 800+ wydano 64,9 mld zł, przy średnio 6,7 mln wypłat miesięcznie. Kwota była o 1,8 proc. niższa niż w 2024 roku. Tych wydatków nie należy uznawać za część wcześniej opisanej puli 15 mld zł świadczeń rodzinnych. W tabeli GUS są to odrębne kategorie.
Świadczenie wspierające dla dorosłych osób z niepełnosprawnością kosztowało 8,5 mld zł, o 5,8 mld zł więcej niż rok wcześniej. Przeciętna miesięczna liczba wypłat wyniosła 267,7 tys. W programie Aktywny Rodzic wydatki osiągnęły około 6,3 mld zł. Największą część stanowiło wsparcie aktywnie w żłobku, z kwotą około 3,4 mld zł.
W ramach Dobrego Startu wypłacono około 1,4 mld zł na szkolne wyprawki. Fundusz alimentacyjny wypłacił 973,9 mln zł, przy przeciętnej miesięcznej kwocie świadczenia 557,62 zł. Poszczególne programy mają odmienne cele i zasady. Nie można zsumować wszystkich ich liczebności i nazwać wyniku liczbą unikalnych rodzin korzystających z pomocy państwa.
Bilans wykonania, a nie instrukcja na 2026 rok
Raport wykorzystuje dane administracyjne MRPiPS i ZUS. Nie stanowi niezależnego badania sytuacji finansowej wszystkich rodzin ani oceny każdego wniosku. Podane wysokości i liczby dotyczą roku 2025. Nie zastępują aktualnej informacji o warunkach świadczeń w październiku 2026 roku, a zaokrąglone części wydatków nie zawsze sumują się dokładnie do ogółu.
Potwierdzona jest struktura wypłat opisana przez GUS. Mniej świadczeniobiorców nie oznacza automatycznie mniejszej potrzeby pomocy, podobnie jak większe wydatki nie dowodzą poprawy sytuacji każdej rodziny. Do oceny rezultatów potrzebne są również dane o dochodach, kosztach utrzymania i dostępności usług. Obecny bilans pokazuje przede wszystkim, jak działały poszczególne części systemu wsparcia.
Źródło danych: GUS. Opracowanie własne na podstawie danych GUS.
Źródła
Stan wiedzy: 11 października 2026 r. Informacje sprawdzone przed zaplanowaniem publikacji.
Źródła obrazów
Budynek ZUS przy ulicy Traugutta w Bielsku-Białej, 6 marca 2022 roku. Instytucja obsługująca część opisanych świadczeń; nie wszystkie programy prowadzi ZUS. Autor: Kamil Czaiński. Strona pliku w Wikimedia Commons. Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe. Bez zmian redakcyjnych; pobrano miniaturę Commons. Techniczne rozmiary WordPressa objęte są wskazaną licencją obrazu.
Dołącz do dyskusji