Ministerstwo Infrastruktury określiło zasady współpracy z organizacjami pozarządowymi na lata 2026–2030. Nowy program obejmuje między innymi konsultowanie projektów prawa, wspólne przedsięwzięcia, zespoły doradcze i zlecanie zadań publicznych. Zarządzenie nr 17 nosi datę 8 października, zostało ogłoszone 9 października i weszło w życie następnego dnia. Dla organizacji zainteresowanych transportem lub gospodarką wodną jest to wskazówka, jak resort zamierza prowadzić współpracę i z czego będzie się później rozliczał.
Jakie dziedziny obejmuje program?
Dokument dotyczy zakresu działania ministra: transportu, gospodarki morskiej, gospodarki wodnej i żeglugi śródlądowej. Nie stanowi ogólnokrajowej instrukcji dla wszystkich ministerstw. Organizacja zajmująca się całkiem innym obszarem nie uzyskuje na tej podstawie prawa do resortowej dotacji. Istotny jest zarówno przedmiot konkretnego zadania, jak i związek z celami statutowymi podmiotu, który chce je realizować.
Program odwołuje się do organizacji pozarządowych oraz innych podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Samo używanie określenia „organizacja społeczna” nie rozstrzyga jednak, czy dany podmiot mieści się w ustawowej grupie. Dokument wskazuje też wyłączenia, obejmujące między innymi partie polityczne i związki zawodowe. Przy planowaniu udziału potrzebne jest sprawdzenie rzeczywistego statusu prawnego organizacji.
Konsultacje, patronaty i wspólne działania
Współpraca nie sprowadza się do przekazywania pieniędzy. Program przewiduje konsultowanie projektów aktów normatywnych i innych dokumentów rządowych związanych z kompetencjami ministra. Wśród priorytetów wymienia prawo dotyczące ruchu drogowego i transportu kolejowego. Organizacje mają wnosić wiedzę społeczeństwa obywatelskiego do procesu stanowienia prawa. Udział w konsultacjach oznacza możliwość przedstawienia stanowiska, a nie automatyczne przyjęcie proponowanej poprawki.
Resort zapowiada także wspólne konferencje i seminaria, honorowe patronaty oraz tworzenie zespołów doradczych i inicjatywnych. W katalogu działań znalazło się promowanie gałęzi transportu jako miejsca edukacji i pracy oraz środka przemieszczania się, również dla osób starszych. Dokument przewiduje przegląd zagranicznych rozwiązań i tworzenie stałych kanałów komunikacji z podmiotami zainteresowanymi działalnością ministerstwa.
Zasady współpracy obejmują pomocniczość, suwerenność stron, partnerstwo, efektywność, uczciwą konkurencję i jawność. Są to deklarowane reguły postępowania, których realizację będzie można oceniać na przykładzie kolejnych konkursów i konsultacji. Samo zamieszczenie ich w programie nie dowodzi jeszcze, że wszystkie przyszłe procedury będą prowadzone bez sporów. Program daje jednak punkt odniesienia do sprawdzania działań administracji.
Kiedy możliwe jest finansowanie?
Współpraca finansowa może polegać na powierzeniu realizacji zadania publicznego albo na wsparciu jego wykonania. Podstawowym trybem wskazanym w programie jest otwarty konkurs ofert. Po złożeniu ofert minister powołuje komisję, która je opiniuje. Szczegóły jej składu i pracy wynikają z ustawy. Zapis programu nie zastępuje ogłoszenia konkursowego, wymaganej oferty, oceny ani umowy z organizacją.
Dokument dopuszcza również inicjatywę organizacji w sprawie realizacji zadania publicznego zgodnie z art. 12 ustawy. Zgłoszenie pomysłu nie jest równoznaczne z przyznaniem pieniędzy bez konkurencji. Minister ocenia celowość propozycji, a dalszy tryb musi odpowiadać przepisom. Program odnosi się ponadto do szczególnych sytuacji, takich jak działania związane z klęską żywiołową. Wyjątków nie należy traktować jako zwykłej ścieżki finansowania dowolnego projektu.
W przyjętym dokumencie nie wskazano jednej, zagwarantowanej kwoty dostępnej dla wszystkich organizacji na całe pięciolecie. Nie można więc przedstawiać programu jako uruchomienia funduszu o ustalonym budżecie ani jako zapowiedzi konkretnego przelewu dla określonego beneficjenta. Takie informacje muszą wynikać z odpowiednich decyzji finansowych, ogłoszeń i zawartych umów. Horyzont programu i termin pojedynczego naboru to różne rzeczy.
Z czego ministerstwo ma się rozliczać?
Koordynację powierzono Departamentowi Prawnemu, przy udziale właściwych komórek organizacyjnych. Resort ma analizować między innymi udział organizacji w konsultacjach, patronaty, wspólne przedsięwzięcia oraz liczbę, rodzaj i wartość zleconych zadań. Wśród mierników są także zespoły z przedstawicielami organizacji w relacji do wszystkich powołanych zespołów. Dokument obejmuje ponadto udział wolontariuszy w ćwiczeniach zarządzania kryzysowego lub ochrony ludności i obrony cywilnej.
Coroczne sprawozdanie ma trafiać na stronę ministerstwa do 30 kwietnia roku następującego po okresie sprawozdawczym. Dla odbiorcy zainteresowanego kontrolą publiczną to konkretny termin, a nie tylko ogólna obietnica przejrzystości. Raport powinien pozwalać porównać deklarowane formy współpracy z wykonaniem. Sama liczba konsultacji nadal nie odpowie jednak na pytanie, ile uwag uznano za trafne i jak wyjaśniono odrzucenie pozostałych.
Dla małego stowarzyszenia praktyczną konsekwencją jest konieczność śledzenia osobnych ogłoszeń, zamiast uznania programu za gotowy nabór. Warto też zachowywać przekazane uwagi i odpowiedzi resortu. Dopiero takie zestawienie pozwoli później sprawdzić, czy deklarowany kanał współpracy działał w konkretnej sprawie i jakie przyniósł rozstrzygnięcia.
Co potwierdza zarządzenie, a czego jeszcze nie wiemy?
Potwierdzone są przyjęcie programu, zakres współpracy i obowiązek sprawozdawczy. Treść załącznika wskazuje, że projekt przechodził uzgodnienia wewnętrzne i konsultacje publiczne, ale nie przedstawia szczegółowego zestawienia wszystkich stanowisk. Na 11 października nie ma w tym dokumencie bilansu wykonania nowych zasad. O skutkach zdecydują kolejne procedury i sprawozdania. To oficjalny plan działania resortu, którego rezultaty pozostają do sprawdzenia.
Źródła
Stan wiedzy: 11 października 2026 roku. Dane statystyczne i zdjęcia odnoszą się do dat wskazanych w tekście.
Źródła obrazów
Fragment gmachu przy ulicy Chałubińskiego 4 w Warszawie, siedziby resortu infrastruktury; fotografia budynku. Autor: Panek. Strona materiału źródłowego. Licencja: Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Zmniejszono rozdzielczość; bez kadrowania i retuszu.
Dołącz do dyskusji