Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej przyznała 3 345 311,23 zł na 22 projekty w programie „Promocja języka polskiego” w edycji 2026. Do konkursu wpłynęły 34 wnioski. Wyniki ogłoszone na początku października dotyczą działań polskich uczelni i instytucji naukowych, często we współpracy z partnerami zagranicznymi. Nie są zapowiedzią jednakowego stypendium dla każdej osoby uczącej się polszczyzny.

Język polski jako obcy i wiedza o kraju

NAWA wiąże program z rozwijaniem oferty dydaktycznej, jakością nauczania oraz zainteresowaniem polską kulturą i historią. Nauka języka w takim ujęciu obejmuje więcej niż zapamiętywanie słów. Uczestnik poznaje także kontekst, w którym używa się polszczyzny, i otrzymuje możliwość kontaktu z polskim środowiskiem akademickim. To deklarowany kierunek wsparcia, którego wykonanie będzie zależało od poszczególnych projektów.

Agencja wymienia warsztaty językowe i metodyczne, wykłady, seminaria, konkursy oraz publikacje tradycyjne i elektroniczne. Nie każdy wybrany wniosek musi zawierać wszystkie te formy. Zakres działań wynika z projektu, a komunikat o konkursie opisuje możliwe narzędzia. Warto odróżniać ogólną ofertę programu od szczegółowego harmonogramu zajęć organizowanych przez konkretną instytucję.

Dla odbiorcy za granicą użytecznym rezultatem może być kurs, materiał do nauki lub wydarzenie poświęcone kulturze. Dla prowadzących zajęcia znaczenie mogą mieć metodyka i współpraca akademicka. Tych grup nie należy utożsamiać. Projekt przygotowujący narzędzia dla nauczycieli ma inny bezpośredni rezultat niż kurs prowadzony dla studentów, nawet jeśli oba służą upowszechnianiu tego samego języka.

22 projekty nie oznaczają 22 różnych uczelni

Oficjalna lista z 30 września pozwala sprawdzić numery wybranych wniosków i nazwy ich autorów. Uniwersytet Warszawski występuje w niej trzy razy, Uniwersytet Szczeciński również trzy, a Uniwersytet Gdański dwa. Już to pokazuje, dlaczego liczby projektów nie można automatycznie zamieniać na liczbę odrębnych uczelni.

Wśród pozostałych podmiotów znajdują się między innymi Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Uniwersytet Jagielloński oraz Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie. Lista obejmuje także uczelnie w Kielcach, Łodzi, Białymstoku i Poznaniu oraz Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II.

Program nie ogranicza się do uniwersytetów. Finansowanie otrzymały wnioski Instytutu Badań Literackich PAN, Instytutu Slawistyki PAN oraz Instytutu Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego. Obecność różnych rodzajów instytucji odpowiada akademickiemu i kulturowemu zakresowi programu. Nie pozwala jednak bez dokumentacji poszczególnych przedsięwzięć przypisać każdemu tego samego zadania.

Nowi partnerzy z pięciu państw

Według NAWA w tegorocznej edycji po raz pierwszy wśród partnerów projektów znalazły się uczelnie ze Szwajcarii, Senegalu, Danii, Norwegii i Meksyku. Ministerstwo powtórzyło tę informację w komunikacie z 5 października. „Po raz pierwszy” dotyczy partnerstwa w tym programie, a nie całej historii nauczania języka polskiego w wymienionych krajach.

Rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ obecność polszczyzny za granicą może mieć wiele form i dłuższą historię. Konkurs NAWA jest konkretnym instrumentem finansowania. Z jego wyników można wywnioskować poszerzenie geografii wspieranej współpracy, lecz nie początek jakichkolwiek kontaktów językowych Polski z danym państwem. Nie należy też przypisywać całego budżetu wyłącznie nowym partnerom.

Agencja dopuszcza samodzielną realizację przez polskie instytucje, a jednocześnie szczególnie wspiera współpracę z zagranicznymi uczelniami i ośrodkami naukowymi. Partnerstwo może pomagać w dotarciu do określonej grupy odbiorców i dopasowaniu materiałów. Jego wartość zależy jednak od wykonanych działań. Samo umieszczenie nazwy zagranicznej instytucji w opisie nie zastępuje informacji o uczestnikach, zajęciach i rezultatach.

Jak rozumieć kwotę dofinansowania?

Ponad 3,3 mln zł to łączna kwota przyznana wybranym przedsięwzięciom. Nie oznacza, że wszystkie środki zostały już wydane ani że zakończono zajęcia i publikacje. Oficjalna lista użyta przy przygotowaniu tekstu zawiera numery wniosków oraz nazwy podmiotów. Nie podaje indywidualnych kwot, tytułów projektów i szczegółowego podziału kosztów.

Nie można więc ogłosić jednakowego finansowania każdej uczelni przez proste podzielenie puli przez 22. Różne działania mają różną skalę i wymagania. Także suma dla instytucji mającej kilka wniosków wymaga poznania wartości każdego z nich. Dokładność liczby w komunikacie nie usuwa braku szczegółowej wiedzy o sposobie wykorzystania pieniędzy.

Warto również odróżnić przyznanie wsparcia od naboru uczestników wydarzenia. Osoba zainteresowana nauką powinna szukać informacji w instytucji realizującej konkretny projekt. Wynik konkursu nie jest formularzem zapisu na wszystkie kursy, a opublikowana lista laureatów nie określa automatycznie odpłatności lub zasad udziału odbiorców.

Granice obecnego podsumowania

Potwierdzone są rozstrzygnięcie konkursu, łączna kwota, liczba zgłoszeń oraz lista 22 wybranych wniosków. Materiały NAWA i ministerstwa odnoszą się do tego samego wyniku, nie stanowią więc niezależnych ocen skuteczności. Dokument konkursowy pozwala sprawdzić beneficjentów, ale nie mierzy jeszcze poprawy umiejętności uczestników lub trwałości zainteresowania Polską.

Rzetelny dalszy bilans powinien uwzględnić wykonane materiały, liczbę odbiorców i sposób ich wykorzystania. Na obecnym etapie wiadomo, komu przyznano finansowanie i jakim celom ma ono służyć. O rzeczywistym zasięgu programu będą świadczyły działania zrealizowane przez poszczególne instytucje, a nie sama suma pieniędzy zapisana w ogłoszeniu.

Źródła

Stan wiedzy: 11 października 2026 r. Informacje sprawdzone przed zaplanowaniem publikacji.

Źródła obrazów

Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego w Oliwie. Ilustracja instytucji obecnej na liście laureatów NAWA, nie wydarzenia finansowanego przez program. Autor: Artur Andrzej. Strona pliku w Wikimedia Commons. Creative Commons CC0 1.0 Universal, przekazanie do domeny publicznej. Bez zmian redakcyjnych; pobrano miniaturę Commons. Techniczne rozmiary WordPressa objęte są wskazaną licencją obrazu.

Dołącz do dyskusji

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny publicznie. Komentarze pojawiają się automatycznie i są sprawdzane przez filtr antyspamowy.