Najwyższa Izba Kontroli prowadzi kontrolę działań państwa przeciwko przemocy rówieśniczej, także w internecie. W komunikacie z 8 października 2026 roku podkreśliła potrzebę rozwiązań systemowych, wykraczających poza reakcje po pojedynczych tragediach. To informacja o trwającym badaniu i jego celu. Nie jest jeszcze raportem końcowym stwierdzającym zaniedbania konkretnych szkół lub urzędów.

Kontrola obejmuje więcej niż szkolny korytarz

NIK identyfikuje przedsięwzięcie numerem P/26/067. Zakres obejmuje profilaktykę, wczesne rozpoznawanie zagrożeń, interwencję, monitorowanie i współpracę instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo małoletnich. Chodzi między innymi o szkoły, samorządy, policję i administrację publiczną. Publikację wyników zaplanowano na drugi kwartał 2027 roku.

Tak ujęta kontrola pozwala zadać pytanie, co dzieje się między pierwszym sygnałem a udzieleniem skutecznego wsparcia. Sama obecność regulaminu w szkole nie odpowiada na pytanie, czy dziecko wie, do kogo zgłosić problem. Samorząd może organizować pomoc, a szkoła rozpoznawać zdarzenie, lecz bez przekazania informacji działania pozostają rozdzielone. To przykłady problemów, które uzasadniają ocenę całego systemu, a nie wyniki już ogłoszone przez kontrolerów.

Przemoc rówieśnicza nie ogranicza się do agresji fizycznej. NIK wskazuje także poniżanie, wykluczanie oraz cyberprzemoc. Krzywdzące zachowanie może więc trwać po zakończeniu lekcji i docierać do dziecka za pośrednictwem telefonu. Granica między środowiskiem szkolnym a internetowym nie zawsze odpowiada podziałowi obowiązków między instytucjami.

Dlaczego punktem odniesienia jest kontrola z 2017 roku?

W październikowym materiale NIK wraca do wcześniejszego badania dotyczącego cyberprzemocy. Opisuje historyczne problemy z rozpoznaniem skali zjawiska, koordynacją i wytycznymi dla szkół. Są to ustalenia odnoszące się do tamtego okresu. Nie można automatycznie przenieść ich na stan wszystkich instytucji w 2026 roku.

Nowa kontrola ma umożliwić ocenę, co zmieniło się w organizacji ochrony dzieci po niemal dekadzie. Przy takim porównaniu liczą się nie tylko nowe dokumenty, lecz także sposób wykonywania zadań. Jeśli procedura została zmieniona, trzeba ustalić, czy osoby odpowiedzialne potrafią z niej korzystać i czy pozwala ona odpowiednio reagować na różne rodzaje zdarzeń.

Z tego powodu publikacja wyników będzie ważniejsza od samego odnotowania rozpoczęcia kontroli. Dopiero raport może wskazać, jakie instytucje objęto badaniem, jakie dokumenty sprawdzono i jakie ustalenia z nich wynikają. Bez tych informacji nie ma podstaw do przypisania odpowiedzialności konkretnej placówce ani do podawania skali stwierdzonych nieprawidłowości.

Wnioski ekspertów są propozycjami, nie gotową oceną wdrożenia

NIK opublikowała również wnioski z lipcowej debaty dotyczącej bezpieczeństwa dzieci w środowisku cyfrowym. Dokument wypracowano z udziałem między innymi kancelarii premiera i prezydenta, resortów cyfryzacji, edukacji i sprawiedliwości oraz Biura Rzeczniczki Praw Dziecka. Akcentuje współpracę, praktyczne standardy reagowania, edukację i odpowiedzialność dostawców usług.

Ważne jest rozróżnienie rekomendacji i obowiązującego rozwiązania. Wspólny dokument może wskazywać pożądany kierunek, lecz nie dowodzi, że każda propozycja została wykonana. Dla rodzica albo nauczyciela użyteczna jest informacja o aktualnej procedurze konkretnej instytucji. Ogólna deklaracja o współodpowiedzialności nie zastępuje wskazania osoby, która odbiera zgłoszenie i prowadzi dalsze działania.

Eksperci zwracają również uwagę na rolę platform internetowych. Konstrukcja usług, moderowanie treści i sposób reagowania na zgłoszenia wpływają na warunki korzystania z sieci. Ochrona nie może więc opierać się wyłącznie na zaleceniu, żeby dziecko było ostrożne. To argument zawarty w rekomendacjach, a nie stwierdzenie, że określona platforma naruszyła prawo w konkretnej sprawie.

Co resort cyfryzacji przedstawia jako obecną ofertę?

W komunikacie z 9 października Ministerstwo Cyfryzacji opisuje działania edukacyjne prowadzone z NASK i innymi partnerami. Wymienia między innymi Cyberlekcje 3.0, Bezpiecznych w Sieci oraz inicjatywy przygotowujące nauczycieli do pracy nad bezpieczeństwem cyfrowym. Są to informacje o programach i narzędziach, które można sprawdzać niezależnie od przyszłego raportu NIK.

Istnienie szkolenia nie przesądza jednak o jego dotarciu do każdej szkoły ani o skuteczności w każdej sytuacji. W ocenie programu potrzebne są dane o uczestnictwie, wykorzystaniu materiałów i sposobie reakcji na rzeczywiste zdarzenia. Liczba dostępnych kursów i jakość systemu interwencji opisują różne części tego samego problemu.

Dla odbiorcy ważne jest też, aby informacji o programach edukacyjnych nie traktować jako zamiennika zgłoszenia konkretnego zagrożenia. Materiały pomagają rozumieć zjawisko, natomiast postępowanie w danej sprawie wymaga odpowiedzialnej osoby lub instytucji. Artykuł nie diagnozuje indywidualnych przypadków i nie przypisuje winy na podstawie opisu kontroli.

Co można stwierdzić przed raportem końcowym?

Potwierdzone są prowadzenie kontroli, jej zapowiedziany zakres oraz plan publikacji wyników. Potwierdzono także istnienie rekomendacji ekspertów i opisanych przez resort inicjatyw edukacyjnych. Materiały NIK są źródłem pierwotnym dotyczącym jej własnej działalności; nie stanowią niezależnego potwierdzenia skuteczności wszystkich programów państwa.

Na tym etapie nie podajemy listy winnych zaniedbań ani nie przedstawiamy historycznych ustaleń jako nowych. Po ogłoszeniu raportu będzie można sprawdzić, jak badane instytucje wykonywały swoje obowiązki i jakie zmiany zalecono. Najważniejszą obecną wiadomością pozostaje zapowiedź systemowej oceny ochrony dzieci, obejmującej działania przed wystąpieniem szkody oraz reakcję, gdy do niej dochodzi.

Źródła

Stan wiedzy: 10 października 2026 r. Informacje sprawdzone przed zaplanowaniem publikacji.

Źródła obrazów

Pusta sala dydaktyczna École nationale des chartes w Paryżu. Ilustracja tematu edukacji, nie przedstawia szkoły objętej kontrolą NIK. Autor: Marie-Lan Nguyen. Strona pliku w Wikimedia Commons. Creative Commons Uznanie autorstwa 2.5 Generic. Bez zmian redakcyjnych; pobrano miniaturę Commons. Techniczne rozmiary WordPressa objęte są wskazaną licencją obrazu.

Dołącz do dyskusji

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny publicznie. Komentarze pojawiają się automatycznie i są sprawdzane przez filtr antyspamowy.