Prezydent Karol Nawrocki podpisał 9 października 2026 r. ustawę wyrażającą zgodę na ratyfikację umowy Polski z Japonią o zabezpieczeniu społecznym. Dokument ma ułatwić osobom związanym zawodowo z oboma państwami korzystanie z praw emerytalnych i innych świadczeń objętych porozumieniem. Podpisanie ustawy jest ważnym etapem, ale nie potwierdza jeszcze wejścia w życie samej umowy międzynarodowej.

To rozróżnienie wynika wprost z informacji Kancelarii Prezydenta. Po rozpoczęciu obowiązywania ustawy potrzebne będą dokumenty ratyfikacyjne, a umowa ma wejść w życie po ratyfikacji przez obie strony. Osoby planujące pracę lub przeprowadzkę nie powinny zatem uznawać daty 9 października za automatyczny początek nowych uprawnień.

Umowa Polski z Japonią dotyczy dwóch przebiegów ubezpieczenia

W centrum porozumienia znajduje się koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Resort rodziny wskazuje zasady równego traktowania, sumowania okresów ubezpieczenia, transferu świadczeń oraz stosowania jednego ustawodawstwa. Ma to odpowiadać na sytuacje, w których człowiek część życia zawodowego spędza w Polsce, a część w Japonii.

Sumowanie okresów służy ustalaniu prawa do świadczeń. Nie oznacza prostego połączenia wszystkich składek w jeden wspólny rachunek ani przyznania wszystkim zainteresowanym jednakowej emerytury. Trzeba odróżniać spełnienie warunku posiadania odpowiedniego przebiegu ubezpieczenia od obliczenia wysokości świadczenia. Komunikat o umowie nie pozwala wyliczyć indywidualnej kwoty.

Podobnie możliwość transferu dotyczy wypłaty nabytych świadczeń przy zamieszkaniu w drugim państwie. Jej sens polega na ograniczeniu przeszkód wynikających z przekroczenia granicy między systemami. Nie jest to obietnica podwyższenia każdej emerytury ani przejęcia przez jedno państwo całego finansowania drugiego. Szczegółowe zastosowanie będzie zależało od zakresu umowy i dokumentacji ubezpieczonego.

Jakie świadczenia i osoby wskazuje kancelaria?

Według urzędowej informacji porozumienie obejmuje po stronie japońskiej system emerytalno-rentowy. Po stronie polskiej odnosi się do ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia społecznego rolników w określonym zakresie. Wymieniono emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne, świadczenia związane z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi oraz zasiłki pogrzebowe.

Kancelaria szacuje liczbę obywateli polskich mieszkających i pracujących w Japonii na około trzy tysiące, a obywateli Japonii mieszkających i pracujących w Polsce na około sześciuset. Są to przybliżone dane o grupach, których sytuacji dotyczy reforma. Nie należy ich utożsamiać z liczbą wniosków, przyznanych emerytur ani osób, które od razu skorzystają z konkretnego rozwiązania.

Umowa nie reguluje legalizacji pobytu ani podejmowania pracy przez obywateli Japonii w Polsce. To wyraźnie wskazane ograniczenie jej przedmiotu. Zabezpieczenie społeczne, zezwolenie na pobyt i prawo do pracy mogą dotyczyć tej samej osoby, lecz nie stają się jedną procedurą tylko dlatego, że państwa zawierają porozumienie o świadczeniach.

Dlaczego nie wystarczył podpis w Tokio?

Umowę podpisano 15 kwietnia 2026 r. w Tokio, podczas wizyty polskiej delegacji. Ze strony polskiej podpisał ją wiceminister Sebastian Gajewski, a ze strony japońskiej ambasador Akira Kono. Ministerstwo rodziny przypomina, że po wznowieniu rozmów w 2021 r. odbyło się sześć rund negocjacji, w Warszawie, Tokio i online.

Podpis umowy w kwietniu potwierdzał uzgodnienie dokumentu przez strony. Polska procedura wymagała następnie ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację. Sejm uchwalił ją 18 września, Senat 24 września nie wniósł poprawek, a teraz kancelaria potwierdziła podpis prezydenta. Każdy z tych kroków dotyczy innego elementu drogi do obowiązywania porozumienia.

Sama ustawa jest krótka: wyraża zgodę na ratyfikację i przewiduje wejście w życie po czternastu dniach od ogłoszenia. Nie zawiera indywidualnej decyzji emerytalnej i nie zastępuje umowy, do której się odnosi. Kancelaria zapowiada, że po rozpoczęciu obowiązywania ustawy do prezydenta trafi wniosek ministra spraw zagranicznych dotyczący dokumentów ratyfikacyjnych.

Co będzie istotne dla pracownika i emeryta?

Przy przyszłym zastosowaniu porozumienia znaczenie będą miały potwierdzone okresy ubezpieczenia w każdym kraju oraz właściwa instytucja obsługująca daną sprawę. Z redakcyjnego punktu widzenia warto obserwować ogłoszenie umowy, datę jej wejścia w życie i późniejsze informacje instytucji ubezpieczeniowych. Dopiero one pozwolą odróżnić zapowiedziane ułatwienia od dostępnej procedury.

Wyobraźmy sobie osobę, która przez kilka lat pracowała w Polsce, a później w Japonii. Najważniejsze pytanie nie brzmi wyłącznie, czy państwa podpisały dokument. Trzeba również ustalić, czy umowa już obowiązuje, jakie okresy można uwzględnić i jaki rodzaj świadczenia jest przedmiotem wniosku. Ten przykład objaśnia znaczenie koordynacji, bez rozstrzygania konkretnego prawa do emerytury.

Wcześniejsze informacje ministerstwa o planowanych ułatwieniach i obecny podpis ustawy opisują kolejne momenty tej samej sprawy. Warto zachować tę chronologię także przy udostępnianiu poradników dla osób mieszkających za granicą. Poradnik przygotowany po podpisaniu umowy w kwietniu nie musi jeszcze uwzględniać zakończenia wszystkich formalności.

Czego na tym etapie nie potwierdzamy?

Potwierdziliśmy podpis ustawy, parlamentarną zgodę i urzędowo opisany cel umowy. Nie potwierdzamy zakończenia ratyfikacji po obu stronach, daty pierwszych wypłat ani nowych praw konkretnego ubezpieczonego. Najnowszą informacją jest otwarcie kolejnego etapu polskiej procedury. Dostępne źródła nie uzasadniają przedstawienia porozumienia jako systemu już w pełni uruchomionego.

Źródła

Stan wiedzy: 10 października 2026 r. Wydarzenia i dokumenty zweryfikowane przed zapisaniem wpisu.

Źródła obrazów

Budynek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim, fotografia z 2018 roku, ilustracja systemu ubezpieczeń społecznych. Autor: WrS.tm.pl. Strona pliku w Wikimedia Commons. Domena publiczna, udostępnienie przez autora WrS.tm.pl (PD-user). Bez zmian redakcyjnych. Dla części plików pobrano miniaturę Commons; techniczne rozmiary WordPressa pozostają objęte wskazaną licencją obrazu.

Dołącz do dyskusji

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny publicznie. Komentarze pojawiają się automatycznie i są sprawdzane przez filtr antyspamowy.