Ministerstwo Sprawiedliwości zorganizowało 9 października 2026 r. rozmowę o pożyczkach udzielanych poza regulowanym rynkiem. W spotkaniu uczestniczyły organizacje konsumenckie, przedstawiciele sektora finansowego i eksperci. Dyskusja odbyła się w ramach przygotowań do wdrożenia unijnej dyrektywy o kredycie konsumenckim, określanej jako CCD2. Samo spotkanie nie oznacza uchwalenia nowych przepisów.

Najważniejsze pytanie brzmi: jak chronić ludzi przed nadmiernym zadłużeniem, nie pozostawiając ich bez dostępu do bezpiecznego finansowania? Odpowiedź wymaga rozdzielenia kilku rodzajów informacji. Dane nadzorcze o legalnie działających instytucjach pożyczkowych opisują inny obszar niż szacunki dotyczące transakcji poza nadzorem. Z kolei liczba odmów pożyczki nie jest automatycznie liczbą osób korzystających z nielegalnych ofert.

Spotkanie o CCD2 i liczby z zastrzeżeniami

W relacji resortu przywołano prezentację Warsaw Enterprise Institute. Według przedstawionych szacunków wartość obrotu poza regulowanym rynkiem w ostatnich dwunastu miesiącach wyniosła 5,3 mld zł przy 1,2 mln transakcji. Ministerstwo zaznacza, że samo zjawisko jest trudne do zbadania, a podane wielkości mają charakter szacunkowy. Nie opisujemy ich jako wyników państwowego rejestru wszystkich takich umów.

To samo spotkanie obejmowało wystąpienia organizacji reprezentujących konsumentów oraz sektora finansowego. Pełnomocniczka ministra Aneta Wiewiórowska-Domagalska podkreśliła, że wdrożenie dyrektywy nie sprowadza się do sankcji kredytu darmowego. Dawid Rapkiewicz, reprezentujący Rzecznika Finansowego, wskazał na potrzebę równoważenia ochrony przed zadłużeniem i dostępu do finansowania.

Żeby ocenić liczby dotyczące szarej strefy, potrzebna jest znajomość definicji badanej transakcji, sposobu doboru respondentów i metody przeliczenia odpowiedzi na cały rynek. Istotne jest także rozróżnienie pożyczkobiorców, złożonych wniosków i zawartych umów. Jedna osoba może występować w więcej niż jednej z tych kategorii. Bez takiego uporządkowania łatwo zestawić wartości, które w rzeczywistości mierzą różne zjawiska.

Co mierzy nadzór nad instytucjami pożyczkowymi?

Raport UKNF o sektorze za 2024 r. opisuje ramy urzędowej sprawozdawczości. Działalność instytucji pożyczkowych w zakresie kredytu konsumenckiego podlega nadzorowi KNF od 1 stycznia 2024 r. Instytucje przekazują sprawozdania w określonym formacie, zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z 31 października 2023 r.

Informacja nadzoru obejmuje umowy zawierane przez instytucje pożyczkowe zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim, również w formie płatności odroczonych. Jest więc źródłem dotyczącym określonego sektora. Nie przedstawia pełnego spisu transakcji zawieranych przez osoby i podmioty poza tym systemem. Nie można używać jej zakresu jako dowodu, że pozostałe transakcje nie istnieją.

Rok objęty raportem też ma znaczenie. Materiał za 2024 r. pozwala wyjaśnić, skąd pochodzą dane nadzorcze i jaki jest ich zakres. Nie służy w tym tekście do oszacowania wielkości szarej strefy w październiku 2026 r. Porównanie okresów wymagałoby jednolitej metodologii i wyraźnego wskazania zmian w zbiorze badanych umów.

Poradnictwo dotyczące zadłużenia jako osobny problem

Ochrona kredytobiorcy była przedmiotem wcześniejszych prac Rzecznika Finansowego. Sprawozdanie tej instytucji za 2025 r. opisuje grudniową II Konferencję Kredytową, na której dyskutowano o wdrożeniu CCD2. Jednym z tematów był system doradztwa pomagającego wychodzić z długów. Według omawianego wówczas projektu Rzecznik miał odgrywać główną rolę w tworzeniu takiej pomocy.

Dokument odnotowuje również rozmowy o ocenie zdolności kredytowej i sankcjach konsumenckich. Pokazuje to, że debata obejmuje zarówno etap przed zawarciem umowy, jak i problemy pojawiające się po zaciągnięciu zobowiązania. Opis konferencji nie potwierdza jednak, że przedstawiony tam model poradnictwa został już wdrożony.

Dla odbiorcy różnica jest praktyczna: zaprojektowanie systemu wsparcia wymaga określenia jego organizacji, dostępności i finansowania. Sama zgoda co do potrzeby pomocy nie odpowiada jeszcze na pytania, kto jej udzieli i w jakim terminie. Te elementy powinny być oceniane na podstawie kolejnych dokumentów legislacyjnych oraz decyzji budżetowych.

Starsze stanowisko UOKiK nie przesądza finału prac

W informacji o petycjach rozpatrzonych w 2025 r., opublikowanej w kwietniu 2026 r., UOKiK odniósł się do wcześniejszego projektu UC82. Urząd wskazał, że ostateczny model poradnictwa zadłużeniowego będzie zależał od finansowania przewidzianego w końcowej wersji przepisów. To stanowisko dokumentuje ówczesny etap dyskusji, nie rozstrzyga treści ustawy przygotowywanej obecnie przez resort sprawiedliwości.

Przywołanie starszego materiału ma sens jako kontekst. Pokazuje, dlaczego dyskusja o ochronie konsumentów nie kończy się na zapisaniu nowych obowiązków kredytodawców. Nie daje natomiast podstaw do przenoszenia wszystkich rozwiązań z dawnych wersji projektu do dzisiejszej relacji. Konkretne uprawnienia trzeba wiązać z tekstem, który rzeczywiście zostanie przyjęty.

Granice obecnych ustaleń

Potwierdzone jest spotkanie i jego związek z pracami nad CCD2. Wielkości szarej strefy przedstawiamy wyłącznie jako szacunki przytoczone przez ministerstwo; nie zweryfikowaliśmy pełnej metodologii badania WEI. Raporty KNF i Rzecznika Finansowego oraz wcześniejsza informacja UOKiK dostarczają odrębnego kontekstu. Nie potwierdzają niezależnie wartości 5,3 mld zł i nie dowodzą, że nowe przepisy już obowiązują.

Źródła

Stan wiedzy: 10 października 2026 r.

Źródła obrazów

Ministerstwo Sprawiedliwości w Warszawie, fotografia z 8 kwietnia 2017 roku; nie przedstawia spotkania o CCD2. Autor: Adrian Grycuk. Strona pliku w Wikimedia Commons. Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska. Bez zmian redakcyjnych. Pobrano miniaturę Commons; techniczne rozmiary WordPressa pozostają objęte wskazaną licencją obrazu.

Dołącz do dyskusji

Dodaj komentarz

Adres e-mail nie będzie widoczny publicznie. Komentarze pojawiają się automatycznie i są sprawdzane przez filtr antyspamowy.