Rząd przyjął 6 października 2026 r. projekt zmiany ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym. Propozycja wydłuża z czterech do ośmiu lat maksymalny okres stosowania określonych szczególnych zasad gospodarowania nieruchomościami i planowania na terenach inwestycji. Kancelaria Premiera potwierdza, że tego samego dnia dokument skierowano do Sejmu.
To wąska nowelizacja, lecz może mieć znaczenie dla właścicieli nieruchomości i gmin. Wydłużenie limitu prawnego nie jest samo w sobie decyzją o przesunięciu otwarcia lotniska o cztery lata. Projekt dotyczy czasu utrzymywania szczególnego reżimu dla terenów, a nie nowego terminu uruchomienia wszystkich elementów CPK.
Jeden przepis, dwa różne zegary
Projekt zmienia art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy. W załączonym tekście proponuje się limit ośmiu lat dla zasad wskazanych w art. 28 ust. 1 pkt 1. Chodzi o szczególne reguły gospodarowania nieruchomościami, planowania przestrzennego i realizowania inwestycji określone w art. 29. Zakres zmiany trzeba więc oceniać przez wskazane artykuły ustawy, a nie przez ogólną skalę programu lotniskowego i kolejowego.
Pierwszy zegar mierzy przygotowanie i wykonanie inwestycji, drugi okres obowiązywania regulacji zabezpieczających teren. Jeśli przepisy wygasną przed zakończeniem potrzebnych działań, może powstać luka pomiędzy nimi. Rząd przedstawia właśnie taką możliwość jako uzasadnienie zmiany. Nie należy jednak utożsamiać tej argumentacji z niezależnym potwierdzeniem, że każdy wskazany problem na pewno wystąpi.
Ośmioletni limit nie oznacza automatycznie ośmiu dodatkowych lat od wejścia nowelizacji w życie. Ustawa określa maksymalny czas, natomiast rozporządzenie wskazuje obszar oraz daty stosowania poszczególnych zasad. Przy ocenie konkretnej działki liczą się oba dokumenty. Nagłówek o wydłużeniu okresu nie wystarcza do ustalenia jej sytuacji prawnej.
Rząd chce utrzymać ciągłość zabezpieczenia gruntów
W uzasadnieniu autorzy projektu podnoszą, że wygaśnięcie regulacji mogłoby pozwolić na zmiany zagospodarowania sprzeczne z przyszłym przeznaczeniem terenu. Ich zdaniem prowadziłoby to do trudności inwestycyjnych, niepewności oraz wyższych kosztów pozyskania nieruchomości. Wskazują także na ryzyko działań spekulacyjnych. Są to przewidywania i argumenty projektodawcy, a nie opis już stwierdzonych nadużyć konkretnych właścicieli.
Dokument zastrzega, że problem dotyczy zwłaszcza niektórych inwestycji towarzyszących i innych przedsięwzięć, których harmonogramy wykraczają poza dotychczasowy okres. Nie mówi, że wszystkie elementy programu znajdują się w takiej samej sytuacji. To istotna różnica dla oceny skali zmiany i powodów, dla których zaproponowano jeden wspólny limit.
Stabilność planistyczna jest ważna dla inwestora, lecz dla mieszkańca może oznaczać dłuższe oczekiwanie na rozstrzygnięcie możliwości wykorzystania nieruchomości. Ocena publiczna powinna obejmować oba skutki. Wydłużenie ochrony celu inwestycyjnego nie odpowiada jeszcze na pytanie, jak w praktyce zostaną wyjaśnione ograniczenia każdej zainteresowanej osobie.
Co musi sprawdzić właściciel nieruchomości?
Projekt nie zawiera wykazu wszystkich działek, na których zostanie zastosowana dłuższa ochrona. Uzasadnienie odwołuje się do obszaru objętego rozporządzeniem wydawanym na podstawie art. 28. Dlatego nie ma podstaw, aby pisać, że cała dowolnie wybrana gmina zostanie objęta identycznym ograniczeniem tylko dlatego, że leży w pobliżu planowanego portu.
Autorzy dokumentu rozróżniają też szczególne zasady planistyczne od szczególnych zasad nabywania nieruchomości z art. 29b. Te ostatnie, według uzasadnienia, nadal mają obowiązywać bezterminowo. Wskazują możliwość korzystania z Programu Dobrowolnych Nabyć przez osoby, których dotyczą ograniczenia inwestycyjne. Informacja o istnieniu programu nie określa jednak ceny, terminu ani warunków konkretnej transakcji.
Dla odbiorcy wiadomości praktyczne jest rozdzielenie trzech informacji: przyjęcia projektu przez rząd, ewentualnego uchwalenia ustawy i zastosowania przepisów do określonego terenu. Dopiero znajomość każdego z tych etapów pozwala ocenić, czy zmiana już wywołuje skutki. W tym artykule nie udzielamy indywidualnej oceny sytuacji żadnej nieruchomości.
Dlaczego zaproponowano szybkie wejście w życie?
Projekt zakłada, że ustawa zacznie obowiązywać następnego dnia po ogłoszeniu. Uzasadnienie wiąże krótki okres z potrzebą dostosowania prowadzonych postępowań do aktualnej sytuacji i zapobiegania opóźnieniom. Jest to propozycja przedstawiona parlamentowi. Nie oznacza, że nowe zasady zaczęły obowiązywać już 6 lub 7 października.
Sejm może zmienić tekst, a dalsza procedura wymaga kolejnych czynności właściwych dla ustawy. Dla mieszkańców ważne będą ostateczne brzmienie, data ogłoszenia oraz treść aktów dotyczących ich obszaru. Samo przekazanie dokumentów parlamentowi nie kończy prac ustawodawczych i nie przesądza o treści przyszłego rozstrzygnięcia.
Ocena skutków regulacji wskazuje Ministerstwo Infrastruktury jako resort prowadzący projekt i oznaczenie UD474 w wykazie prac rządu. Te identyfikatory ułatwiają odnalezienie kolejnych wersji dokumentów. Dzięki nim można sprawdzić, czy późniejsza relacja opisuje tę samą nowelizację, czy inne rozwiązanie dotyczące CPK.
Co wiemy z dokumentów, a czego nie rozstrzygają?
Przeczytaliśmy projekt, jego uzasadnienie i ocenę skutków regulacji udostępnione przez KPRM. Relacja Forsalu potwierdza kierunek zmiany, ale jej tytuł nie zastępuje zakresu przepisu. Nie zweryfikowaliśmy skutków dla pojedynczych działek ani wszystkich stanowisk społeczności lokalnych. Materiał potwierdza propozycję wydłużenia limitu i jej uzasadnienie, nie nową datę otwarcia lotniska ani obowiązującą już zmianę prawa.
Źródła
Stan wiedzy: 9 października 2026 r.
- KPRM, projekt przyjęty i skierowany do Sejmu 6 października 2026
- KPRM, pakiet dokumentów: projekt, uzasadnienie i ocena skutków regulacji UD474
- Forsal, relacja o projektowanej zmianie
Źródła obrazów
Zabudowa miejscowości Baranów, fotografia miejscowości w gminie związanej z planowaną inwestycją CPK. Autor: Andrzej Błaszczak. Plik w Wikimedia Commons. Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Bez zmian redakcyjnych. Plik źródłowy lub miniatura Commons; WordPress tworzy techniczne rozmiary obrazu.
Dołącz do dyskusji